สสส. สานพลังเครือข่ายวิชาการ-เยาวชน เปิดเวทีวันเยาวชนแห่งชาติ ดันเด็กไทยรู้เท่าทันสื่อ

“ตามให้ทันพนันออนไลน์ ปลุกพลังเด็กรุ่นใหม่ไม่เป็นไก่อ่อน” สสส. สานพลังเครือข่ายวิชาการ-เยาวชน เปิดเวทีวันเยาวชนแห่งชาติ ดันเด็กไทยรู้เท่าทันสื่อ หยุดเป็นเหยื่อ-กับดักโปรโมตเว็บพนัน รุกหนุนงานวิจัย-ผลักดันนโยบายและมาตรการกำกับควบคุม ขยายเครือข่ายสร้างภูมิคุ้มกันและความรู้ทางการเงิน หลังพนันออนไลน์ดึงเด็ก-เยาวชนเกือบ 5 ล้านคนเข้าสู่วงจรพนัน

เมื่อเวลา 13.00 น. วันที่ 22 ก.ย. 2569 ที่ The Halls Bangkok สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเครือข่ายเด็กรุ่นใหม่ไม่พนัน มูลนิธิรณรงค์หยุดพนัน จัดเวทีสื่อสารสาธารณะเนื่องในวันเยาวชนแห่งชาติ “ตามให้ทันพนันออนไลน์ : เด็กรุ่นใหม่ไม่ใช่ไก่อ่อน” เพื่อเปิดพื้นที่ให้เด็กและเยาวชนได้ “ตื่นรู้ – ส่งเสียง – รวมพลัง” ร่วมกันตั้งคำถามและเท่าทันกลลวงของการพนันในโลกดิจิทัล

นายวิเชษฐ์ พิชัยรัตน์ กรรมการกองทุน สสส. กล่าวว่า ปัจจุบันเด็กเยาวชนมีความเสี่ยงของการเข้าไปเกี่ยวข้องกับพนันออนไลน์ทั้งในรูปแบบที่ตั้งใจและไม่รู้ตัว ผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ในโซเชียลมีเดีย โฆษณา การไลฟ์ และคอนเทนต์ที่สร้างภาพให้การพนันดูเป็นเรื่องสนุกหรือเป็นโอกาสหารายได้ โดยเฉพาะกับดักโฆษณาชวนเชื่อประเภท “งานง่าย รายได้ดี” เช่น รับจ้างแชร์ แปะลิงก์ หรือไลฟ์สด ซึ่งในทางกฎหมายถือเป็นความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.การพนัน มีโทษทั้งจำคุก ปรับ และอาจเสี่ยงถูกดำเนินคดีฟอกเงินรวมถึงโดนยึดทรัพย์ จึงถึงเวลาที่เยาวชนต้องสลัดคราบของการตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวง ลุกขึ้นมาเป็นเยาวชนผู้กล้า เท่าทันสื่อ มีสติ และไม่ยอมให้พนันออนไลน์มาทำลายอนาคต ทั้งนี้ โลกดิจิทัล การพนันจะปรับเปลี่ยนวิธีการเข้าถึงคนรุ่นใหม่อยู่ตลอดเวลา แต่เยาวชนสามารถเป็นพลังสำคัญในการเรียนรู้ รู้เท่าทันสื่อและเทคโนโลยี และร่วมชวนคนรอบข้างให้มองเห็นโทษภัยที่อยู่เบื้องหลังการพนันได้

“สสส. ขับเคลื่อน ผลักดัน กระตุ้น และสนับสนุนการเชื่อมประสานการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายรวมถึงสนับสนุนการศึกษา วิจัย งานวิชาการ เพื่อนำมาใช้ผลักดันนโยบาย มาตรการ กลไกการกำกับควบคุมและลดผลกระทบจากการพนัน ตลอดจนติดตามนโยบายสำคัญ และสื่อสารรณรงค์เพื่อสร้างความรู้เท่าทันการพนันและลดผลกระทบจากการพนัน เพื่อปกป้องเด็กและเยาวชน และชุมชนจากการพนัน พร้อมขยายภาคีเครือข่ายร่วมสร้างภูมิคุ้มกันและความรู้ด้านการเงินในกลุ่มเยาวชน และผู้สูงอายุ การจัดกิจกรรมครั้งนี้มุ่งหวังให้เป็นพื้นที่ปลอดภัยเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชนเข้ามามีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ไม่เพียงเป็นผู้รับข้อมูล แต่เป็นผู้ตั้งคำถาม ผู้สื่อสาร และผู้ร่วมเสนอทางออกต่อประเด็นปัญหา ร่วมกันปกป้องอนาคตของตนเองและสังคมต่อไป” นายวิเชษฐ์ กล่าว

รศ.ดร.นวลน้อย ตรีรัตน์ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน กล่าวว่า สภาพแวดล้อมทางสังคมที่มีการพนันอยู่รอบตัว มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อการขยายตัวของผู้เล่นพนันในปัจจุบัน จากผลการสำรวจสถานการณ์การพนันในสังคมไทย ปี 2568 สะท้อนว่า คนไทยมากถึง 99% มีบุคคลรอบข้างที่เล่นการพนัน ซึ่งกลุ่มที่พบมากที่สุดคือ “ญาติ” โดยคนที่เคยเห็นคนรอบข้างเล่นพนัน 57% มองว่าการพนันเป็นเรื่องปกติ ช่องทางที่ผู้เล่นเห็นโฆษณาชวนพนัน และเชื่อถือมากที่สุด คือ การแนะนำหรือแชร์ต่อจากเพื่อนและคนรู้จัก ที่พบเห็น 73.7% เชื่อถือ 35.3% พบทางช่องทาง Facebook 73.0% TikTok 53.4% ดารา/อินฟลูเอนเซอร์ 42.8% และในทางตรงกันข้าม สื่อรณรงค์ห้ามปราม หรือสื่อให้ความรู้ถึงโทษภัยของการพนัน กลับมีผู้เคยพบเห็นเพียง 26.5% เท่านั้น จึงจำเป็นต้องสร้างความตระหนักให้เข้าถึงเด็กและเยาวชนอย่างเร่งด่วน

รศ.ดร.นวลน้อย กล่าวต่อว่า สถานการณ์การพนันออนไลน์ในช่วง 6 ปีที่ผ่านมา (ปี 2562–2568) มีการขยายตัวอย่างก้าวกระโดด โดยจำนวนผู้เล่นพุ่งสูงขึ้นจาก 0.82 ล้านคน ในปี 2562 เป็น 1.94 ล้านคน (+136%) ในปี 2564 และเพิ่มเป็น 5.66 ล้านคน (+191%) ในปี 2566 และล่าสุดปี 2568 มีจำนวนผู้เล่นสูงถึง 6.37 ล้านคน ขณะที่ด้านวงเงินหมุนเวียนในบ่อนออนไลน์ เติบโตอย่างรวดเร็วเช่นกัน จาก 20,152 ล้านบาท ในปี 2562 เพิ่มเป็น 107,078 ล้านบาท (+431%) ในปี 2564 ขยับเป็น 154,819 ล้านบาท (+45%) ในปี 2566 และทะยานพุ่งสูงถึง 305,326 ล้านบาท (+97%) ในปี 2568

นายเอ (นามสมมุติ) ตัวแทนเยาวชนและผู้ได้รับผลกระทบจากพนัน กล่าวว่า ตนมีประสบการณ์การเข้าไปพัวพันกับพนันออนไลน์ เริ่มต้นจากในช่วงโควิด-19 ตนเองเรียนอยู่ ม.3-4 เห็นเพื่อน เล่นบาคาร่า จึงมีความสนใจ เล่นครั้งละ 50-100 บาท แต่ก็ยังไม่มั่นใจ กลัวโดนโกง พอขึ้นปี 1-2 จึงเปลี่ยนมาแทงบอล เริ่มเชื่อมั่นว่าเราคุมตัวเองได้ ยอมรับเล่นหนักมาก ทำงานพาร์ตไทม์ มีเงินเก็บเท่าไหร่นำไปแทงบอลจนหมดตัว แฟนเป็นห่วงชวนให้เลิกเล่น ก็ยังไม่เลิกเด็ดขาดเสียที จากเล่นหลักร้อย เป็นหลักพัน และสูญเสียเงินเป็นหลักหมื่นเฉียดหลักแสน จนเกิดผลกระทบทางด้านการเงินและความสัมพันธ์ จึงตัดสินใจเลิกแทงบอลด้วยตนเองในที่สุด

นางสาวมนทิรา ผลาสินธุ์ แกนนำเครือข่ายเด็กรุ่นใหม่ไม่พนัน กล่าวว่า ปัจจุบันเด็กและเยาวชนสามารถพบเห็นเนื้อหา โฆษณา และการชักชวนให้เล่นการพนันออนไลน์ได้ผ่านช่องทางดิจิทัลในหลากหลายรูปแบบ ทั้งอินฟลูเอนเซอร์ การไลฟ์สด และวิดีโอสั้น ซึ่งสามารถเข้าถึงผู้ใช้งานได้อย่างรวดเร็วและกว้างขวาง ปัญหาดังกล่าวจึงไม่ใช่เรื่องที่เยาวชนควรต้องรับมือเพียงลำพัง แต่เป็นเรื่องที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมกันสร้างระบบป้องกันที่เท่าทันพนัน จึงมีข้อเสนอต่อกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม โดยมีข้อเสนอ 4 ประเด็น 1.ขอให้เร่งจัดการโฆษณาและการชักชวนให้เล่นพนันออนไลน์ 2. ขอให้พัฒนาระบบป้องกันเด็กและเยาวชนตั้งแต่ต้นทาง 3. ขอให้แพลตฟอร์มดิจิทัลร่วมรับผิดชอบต่อการจัดการเนื้อหาพนัน 4. ขอให้เยาวชนมีส่วนร่วมในการออกแบบมาตรการป้องกันการพนันออนไลน์