ศปถ.-คมนาคม-สสส.หนุนสร้างถนนปลอดภัย ลดอัตราการสียชีวิต

ศปถ. กระทรวงคมนาคม สสส. และภาคีเครือข่าย ปลดล็อกข้อจำกัด มุ่งขับเคลื่อน “Safe System” ผสานข้อมูล งบประมาณ พลังท้องถิ่น นวัตกรรม ตัดวงจรความเสี่ยง ตั้งเป้าลดอัตราการเสียชีวิตเหลือ 12 คนต่อแสนประชากร ภายในปี 2570
รัฐตั้งเป้าการขับเคลื่อนมุ่งปลดล็อก 4 ประเด็น

นายสิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม กล่าวว่าจากรายงานสถิติอุบัติเหตุทางถนนในปี 2567 พบสัญญาณที่ดีโดยยอดผู้เสียชีวิตลดลง 8% เมื่อเทียบกับปี 2566 อย่างไรก็ตาม ตัวเลขผู้เสียชีวิตรวมยังคงสูงถึง 16,078 คนต่อปี คิดเป็นค่าเฉลี่ยเสียชีวิต วันละ 44 คน หรือ ชั่วโมงละ 2 คนขณะที่สถิติการเคลมประกันภัยจากอุบัติเหตุทางถนนในปี 2567 มีสูงถึง 863,000 ราย ดังนั้นรัฐบาลจึงได้ตั้งเป้าหมายเข้มงวดในการลดอัตราผู้เสียชีวิตให้เหลือไม่เกิน 12 คนต่อประชากร 100,000 คน (หรือคิดเป็นยอดผู้เสียชีวิตรวมไม่เกินประมาณ 8,000 คนต่อปี) โดยตั้งเป้าต้องบรรลุผลให้สำเร็จภายใน ปี พ.ศ. 2570
ทั้งนี้ นายสิริพงศ์ ได้ยชี้ให้เห็นถึงความสำเร็จจากการใช้มาตรการเข้มงวดในช่วงเทศกาลสงกรานต์ที่ผ่านมาว่า ในช่วงเวลาดังกล่าวระบบขนส่งสาธารณะมีอัตราผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุเป็น 0 ราย ซึ่งเกิดจากมาตรการตรวจสภาพรถ ตรวจวัดแอลกอฮอล์คนขับ 100% และการบังคับพักผ่อนอย่างเพียงพอ บวกับการมี “โมเดลด่านชุมชน” ซึ่งเกิดจากการบูรณาการระหว่างกระทรวงมหาดไทย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตำรวจ สถานศึกษา และภาคเอกชน ในการดูแลจุดเสี่ยงและอำนวยความสะดวกประชาชน และที่ผ่านมาได้ถูกนำไปเสนอในเวทีระดับโลก ณ สหรัฐอเมริกา และได้รับการยอมรับจากนานาชาติอย่างสูง
จากการข้อมูลทางสาธารณสุขในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา พบว่า นโยบายรณรงค์สวมหมวกกันน็อกส่งผลให้อัตราการเสียชีวิตจากการไม่สวมหมวกกันน็อกลดลงถึง 19% โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กและเยาวชน อัตราการเสียชีวิตจากการไม่สวมหมวกกันน็อกลดลงมากถึง 40% ในช่วง 10 ปี และกลุ่มผู้สูงอายุ พบสถิติการเกิดอุบัติเหตุในผู้สูงอายุ เพิ่มขึ้นถึง 2 เท่า ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา
“การขับเคลื่อนมุ่งปลดล็อก 4 ประเด็นสำคัญ 1. กลไกบริหารจัดการและการทำงานร่วมกัน เชื่อมโยงนโยบายสู่ระดับพื้นที่ กำหนดหน่วยงานรับผิดชอบที่ชัดเจน ใช้ข้อมูลและงบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมกำกับติดตามอย่างต่อเนื่อง 2. พลังสังคมและการลงทุนเพื่อเด็กและเยาวชน ยกระดับความปลอดภัยในการเดินทาง โดยเฉพาะรถรับ-ส่งนักเรียน เปิดโอกาสให้เยาวชนมีส่วนร่วมกำหนดนโยบายและติดตามความเสี่ยง 3. ระบบการเดินทางที่ปลอดภัยให้ทันต่อความเปลี่ยนแปลง เปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า มาตรฐานรถและเทคโนโลยีใหม่ การใช้ข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์เฝ้าระวังความเสี่ยง รวมถึงบทบาทภาคธุรกิจและระบบประกันภัย 4. มาตรการป้องปรามและการบังคับใช้กฎหมายให้มีประสิทธิผล โดยเฉพาะการจัดการปัญหาดื่มแล้วขับ ควบคุมความเร็ว บังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจังและเป็นธรรมโดยมุ่งหวังให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างและลดความสูญเสียบนท้องถนนให้ได้ตามเป้าหมายของประเทศ เน้นย้ำว่ากฎหมายต้องบังคับใช้อย่างรวดเร็ว เที่ยงธรรม และเท่าเทียม โดยผู้บริหารระดับสูงและข้าราชการต้องทำตนเป็นตัวอย่าง ไม่ใช้ตำแหน่งขอยกเว้นเมื่อกระทำผิดกฎจราจรหรือเมาแล้วขับ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในความศักดิ์สิทธิ์ของกฎหมาย” นายสิริพงศ์ กล่าว
สสส.หนุนลงทุนในทุนมนุษย์และระบบนิเวศที่เอื้อต่อความปลอดภัย ผ่าน 3 กลไก

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า อุบัติเหตุทางถนนไม่ใช่เพียงสถิติ แต่คือ “วิกฤตทางสุขภาวะและเศรษฐกิจ” ที่ส่งผลกระทบต่อชีวิต อนาคต และศักยภาพของคนไทย สังคมไทยจึงจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนจาก การมองว่าการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนเป็นภาระค่าใช้จ่าย ไปสู่การเห็นร่วมกันว่า “ความปลอดภัยทางถนน คือ การลงทุนที่คุ้มค่าของประเทศ ที่จะช่วยเพิ่ม GDP ประเทศได้ในระยะยาว” ตลอด 23 ปี สสส. ที่ขับเคลื่อนงานความปลอดภัยทางถนนอย่างต่อเนื่อง โดยสนับสนุนองค์ความรู้ ข้อมูลเชิงลึก มาตรการที่ตรงจุด และการเชื่อมประสานภาคีเครือข่าย เพื่อสร้างกลไกจัดการปัญหาอย่างเป็นระบบ และสร้างรูปธรรมความสำเร็จ ทั้งพัฒนาเครือข่ายคนทำงานบูรณาการงานทั่วประเทศกับเครือข่าย พี่เลี้ยง สอจร. เสริมพลังอำเภอเสี่ยงลดอุบัติเหตุกว่า 200 อำเภอ เสริมพลังพื้นที่สร้างตำบลปลอดภัย มากกว่า 400 แห่ง ร่วมกับภาคเอกชนสร้างมาตรการองค์กรความปลอดภัยทางถนนเพื่อพนักงานปลอดภัย 2,500 แห่ง
นพ.พงศ์เทพ กล่าวว่า ประเทศไทยกำลังประสบปัญหาเด็กเกิดน้อยและเข้าสู่สังคมสูงวัย จากสถิติผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนรวม 16,078 รายต่อปี พบว่าเป็น เด็กและเยาวชนถึง 3,000 ราย และ กลุ่มคนวัยทำงานอีก 8,000 ราย ซึ่งรวมกันคิดเป็น 73% ของผู้เสียชีวิตทั้งหมดการสูญเสียดังกล่าวถือเป็นการสูญเสีย “ทุนมนุษย์” ที่สำคัญยิ่งของประเทศ พร้อมเน้นย้ำว่า ผู้ใหญ่ ผู้สูงอายุ ปู่ย่าตายาย ต้องทำตนเป็น “ต้นแบบความปลอดภัย” โดยไม่ดื่มแล้วขับและสวมหมวกนิรภัยทุกครั้ง เพื่อให้เด็กเกิดการเรียนรู้และปฏิบัติตามจนกลายเป็นวัฒนธรรมความปลอดภัยของสังคมไทย
ทั้งนี้ การสร้างความปลอดภัยทางถนนจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนทั้งระบบ ไม่ใช่เพียงแค่พฤติกรรมบุคคลโดยเน้นการใช้ฐานข้อมูลระบุพื้นที่เสี่ยงเพื่อทำงานร่วมกันตั้งแต่ระดับจังหวัด อำเภอ จนถึงระดับตำบล พร้อมนำเทคโนโลยี AI และกล้องวงจรปิด (CCTV) มาประยุกต์ใช้ในการแจ้งเตือนและตักเตือนผู้ขับขี่ เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การดื่มแล้วขับ และการไม่สวมหมวกนิรภัย ให้กลายเป็นวินัยและวัฒนธรรมความปลอดภัยของสังคม

นอกจากนี้ ยังเน้นการนำโมเดลพื้นที่ต้นแบบที่ประสบความสำเร็จไปขยายผลในพื้นที่อื่น โดยตั้งเป้าหมายให้ทุกท้องถิ่นกลายเป็นพื้นที่ปลอดภัย จนไม่จำเป็นต้องแบ่งแยกพื้นที่ต้นแบบอีกต่อไป
นพ.พงศ์เทพ กล่าวต่อว่า การลงทุนเพื่อความปลอดภัยที่ยั่งยืนต้องครอบคลุม “การลงทุนในทุนมนุษย์และระบบนิเวศที่เอื้อต่อความปลอดภัย” ผ่าน 3 กลไกสำคัญ 1. การลงทุนในเด็กและเยาวชน เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิด เสริมทักษะการเอาชีวิตรอดบนท้องถนน และปลูกฝังวัฒนธรรมความปลอดภัยตั้งแต่วัยเยาว์ 2. การลงทุนในพลังของชุมชนและท้องถิ่น เพื่อสนับสนุนองค์ความรู้และทรัพยากรให้คนในพื้นที่สามารถจัดการจุดเสี่ยงและปัญหาความปลอดภัยได้ด้วยตนเอง 3. การลงทุนในข้อมูล วิชาการ นวัตกรรมและเทคโนโลยี เพื่อใช้ฐานความรู้และหลักฐานเชิงประจักษ์ในการระบุปัญหาและความเสี่ยง ตลอดจนพัฒนามาตรการทางสังคม กฎหมาย และการออกแบบเมืองที่คำนึงถึงความปลอดภัยของผู้ใช้รถใช้ถนนทุกคน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง สสส. พร้อมทำหน้าที่เป็น “หุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์” ผนึกกำลังกับทุกภาคส่วน เปลี่ยนองค์ความรู้สู่การปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม ร่วมสร้างสังคมที่ “ไม่ยอมรับให้ความสูญเสียบนท้องถนนเป็นเรื่องปกติ” เพื่อให้ทุกคนสามารถเดินทางได้อย่างปลอดภัย
ศวปถ.ย้ำสร้างระบบจัดการความปลอดภัย มาป้องกันข้อผิดพลาดของมนุษย์

นพ.ธนะพงศ์ จินวงษ์ ผู้จัดการศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน (ศวปถ.) กล่าวว่า จากบทเรียนความสำเร็จของนานาประเทศบ่งชี้ว่าการจัดการปัญหาอุบัติเหตุทางถนนต้องมุ่งเน้น “สร้างระบบจัดการความปลอดภัย (Safe System Approach) มาป้องกันข้อผิดพลาดของมนุษย์” ทั้งระบบกำกับความเสี่ยงด้านยานพาหนะ โครงสร้าง ความเร็ว โดยเฉพาะการเสริมทักษะและสมรรถนะบุคคล ควบคู่ไปกับการมีระบบกำกับติดตามที่ต่อเนื่อง ควบคู่กับแนวคิดเรื่อง “ห่วงโซ่สถานการณ์” (chain of event) ที่ท่านนายกอนุทินได้ฝากไว้ในงานสัมมนาครั้งที่ 16 ที่ผ่านมา อย่าให้ความเสี่ยงเริ่ม “นับหนึ่ง” เพราะจะโยงสู่ความสูญเสียในที่สุด จึงเป็นโจทย์สำคัญที่ ศปถ. และหน่วยงานหลักจะนำมาประกอบการวางระบบที่ปลอดภัย ที่สำคัญคือต้อง “ปลดล็อก” ความปลอดภัยใกล้บ้าน โดยเสริมให้การทำงานในจุดจัดการท้องถิ่น-ชุมชนหรือ ศปถ.อปท. ศปถ.อำเภอ มีความเข้มแข็งในการจัดการความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ

