ประแจแบบไหนเหมาะกับงานอะไร? รู้จัก 4 ประเภทก่อนเลือกใช้

เวลาเจองานขันน็อตหรือซ่อมของเล็ก ๆ น้อย ๆ หลายคนอาจหยิบประแจที่ใกล้มือที่สุดมาใช้ แต่จริง ๆ แล้วประแจแต่ละประเภทเหมาะกับงานแตกต่างกัน ทั้งรูปทรงของหัวประแจ วิธีจับชิ้นงาน และแรงที่รองรับได้

การเลือกประแจให้ถูกประเภทและขนาดจึงช่วยให้ทำงานง่ายขึ้น ลดโอกาสที่ประแจจะลื่น และช่วยป้องกันหัวน็อตเสียหรือหัวน็อตรูดได้ ประแจที่ใช้งานกันบ่อยมีหลายชนิด แต่ 4 แบบที่ควรรู้จักสำหรับงานทั่วไปคือ ประแจปากตาย ประแจแหวน ประแจเลื่อน และประแจคอม้า ซึ่งแต่ละแบบเหมาะกับงานต่างกัน ดังนี้

ประแจปากตาย เหมาะกับงานขันน็อตทั่วไป

ประแจปากตาย มีปลายเปิดเป็นรูปตัว U สามารถสวมเข้ากับหัวน็อตจากด้านข้างได้ จึงใช้งานสะดวกในบริเวณที่เข้าถึงหัวน็อตได้ไม่เต็มรอบ เหมาะกับงานทั่วไป เช่น

• งานประกอบเฟอร์นิเจอร์
• งานซ่อมอุปกรณ์ภายในบ้าน
• งานติดตั้งต่าง ๆ
• งานขันหรือคลายน็อตที่ไม่แน่นมาก

การใช้งานควรเลือกขนาดปากประแจให้พอดีกับหัวน็อต หากประแจหลวมเกินไป เมื่อออกแรงอาจทำให้มุมของหัวน็อตเสียหรือเกิดหัวน็อตรูดได้

ประแจแหวน เหมาะกับงานที่ต้องใช้แรงมากขึ้น

ประแจแหวน มีหัวเป็นวงปิด สามารถครอบหัวน็อตได้รอบด้าน ทำให้กระจายแรงได้ดีกว่าประแจปากตายและจับหัวน็อตได้มั่นคงกว่า จึงเหมาะกับงาน เช่น

• น็อตที่ขันไว้แน่น
• น็อตที่เริ่มฝืด
• งานช่างยนต์
• งานเครื่องจักร
• งานที่ต้องออกแรงขันหรือคลายมากขึ้น

ก่อนออกแรงควรสวม ประแจแหวน ให้สุดหัวน็อต และเลือกขนาดที่ตรงกับน็อต เพื่อให้ประแจรับแรงได้เต็มที่และลดโอกาสที่หัวน็อตจะเสียหาย

ประแจเลื่อน ปรับขนาดได้ ใช้งานได้หลากหลาย

จุดเด่นของ ประแจเลื่อน คือสามารถหมุนเฟืองเพื่อปรับระยะของปากประแจให้เข้ากับหัวน็อตหลายขนาดได้ จึงเหมาะกับคนที่ต้องการเครื่องมืออเนกประสงค์สำหรับงานซ่อมทั่วไป ประแจเลื่อนเหมาะกับงาน เช่น

• งานซ่อมภายในบ้าน
• งานติดตั้งอุปกรณ์
• งานประปาเบื้องต้น
• งานที่มีน็อตหลายขนาด
• ใช้เป็นเครื่องมือสำรองเมื่อไม่ทราบขนาดน็อตล่วงหน้า

ก่อนใช้งานควรปรับ ประแจเลื่อน ให้แนบกับหัวน็อตมากที่สุด ไม่ควรมีช่องว่างมาก เพราะปากประแจอาจขยับขณะออกแรงและทำให้หัวน็อตเสียได้

ประแจคอม้า เหมาะกับงานจับท่อและข้อต่อ

ประแจคอม้า หรือประแจจับท่อ มีปากประแจพร้อมฟันสำหรับยึดเกาะพื้นผิว และสามารถปรับขนาดให้เหมาะกับชิ้นงานได้ จึงเหมาะกับงานที่ต้องจับหรือหมุนชิ้นงานทรงกลม เช่น

• ท่อโลหะ
• ข้อต่อท่อ
• งานระบบน้ำ
• งานประปา
• ชิ้นงานโลหะทรงกลม

ฟันบริเวณปากของ ประแจคอม้า ช่วยจับพื้นผิวของท่อได้แน่นขึ้นขณะออกแรง ทำให้หมุนหรือคลายข้อต่อได้สะดวกขึ้น ก่อนใช้งานควรปรับปากประแจให้พอดีกับชิ้นงานและตรวจสอบว่าฟันจับกับพื้นผิวได้แน่น เพื่อป้องกันประแจลื่นระหว่างทำงาน

ประแจแต่ละประเภทถูกออกแบบมาให้เหมาะกับงานต่างกัน การเลือกใช้ให้ถูกจึงช่วยให้งานง่ายและปลอดภัยขึ้น ประแจปากตาย เหมาะกับงานขันน็อตทั่วไป, ประแจแหวน เหมาะกับน็อตที่ต้องใช้แรงขันมากขึ้น, ประแจเลื่อน เหมาะกับงานที่ต้องใช้งานกับน็อตหลายขนาด, ส่วน ประแจคอม้า เหมาะกับงานจับท่อ ข้อต่อ และชิ้นงานทรงกลม ดังนั้นก่อนใช้งานควรเลือกทั้งประเภทและขนาดของประแจให้เหมาะกับชิ้นงาน เพื่อให้จับได้แน่น ออกแรงได้ง่าย และลดความเสียหายที่อาจเกิดกับน็อตหรือชิ้นงาน