สสส. สานพลังภาคีเครือข่าย ดึงพลังเยาวชนนักสื่อสารสุขภาวะรุ่นใหม่ 16 ทีม สร้างสื่อรณรงค์ “รู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า” ชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้าฯ

ธุรกิจบุหรี่ไฟฟ้ารุกสุขภาพเยาวชนหนัก ! ผลสำรวจเผย เยาวชนสูบบุหรี่ไฟฟ้าพุ่ง 5 เท่า ปี 67 พบ เยาวชนชาย-หญิง สูบบุหรี่เพิ่ม 18.6% เข้าใจผิดบุหรี่ไฟฟ้าช่วยเลิกบุหรี่มวนได้ 61.23% เสี่ยงสุขภาพ-อนาคตพัง สสส. สานพลังภาคีเครือข่าย เปิดเวที “Design Hero 2025 : Innovator x บุหรี่ไฟฟ้า (Say No! to e-Cigarettes)” ดึงพลังเยาวชนนักสื่อสารสุขภาวะรุ่นใหม่ 16 ทีม สร้างสื่อรณรงค์ “รู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า” ชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้าฯ เตรียมขยายผลสื่อรณรงค์ใช้ในสถานศึกษา-ชุมชนทั่วไทย

เมื่อเวลา 13.00 น. วันที่ 14 มี.ค. 2569 ที่อาคารสยามสเคป กรุงเทพฯ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และแผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ ร่วมกับภาคีเครือข่ายด้านสุขภาพ และนักออกแบบสื่อสร้างสรรค์ จัดเวทีถอดบทเรียนและขยายผลนวัตกรรมการสื่อสารเพื่อการรู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพ จุดพลังเยาวชนสร้างสื่อรณรงค์ “รู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า” ภายใต้โครงการ Design Hero 2025 : Innovator x บุหรี่ไฟฟ้า (Say No! to e-Cigarettes) โดยแกนนำเยาวชนในสถานศึกษา 16 ทีม ทั่วประเทศเข้าร่วม พร้อมประกาศสุดยอดนวัตกรรมสื่อสร้างสรรค์ รับถ้วยพระราชทานสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

นางญาณี รัชต์บริรักษ์ ผู้อำนวยการสำนักสร้างเสริมระบบสื่อและสุขภาวะทางปัญญา สสส. กล่าวว่า ปัจจุบันการระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเด็กและเยาวชนไทยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว สอดคล้องกับผลการสำรวจการบริโภคยาสูบของเยาวชนไทย (Global Youth Tobacco Survey Thailand : GYTS) ปี 2565 โดยกรมควบคุมโรค พบเด็กอายุ 13-15 ปี ใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้น 5.3 เท่า จาก 3.3% ในปี 2558 เป็น 17.6% ในปี 2565 และข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2567 พบคนไทยสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้น 11.44 เท่า จาก 78,742 คนในปี 2564 เพิ่มเป็น 900,459 ในปี 2567 นอกจากนี้ข้อมูลจากผลสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและพอตของเยาวชนไทย จำนวน 40,164 คนทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 1-27 พ.ค. 2567 โดยกองสุขศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ สถาบันยุวทัศน์แห่งประเทศไทย และกรุงเทพมหานคร พบว่า คนไทยอายุ 6-30 ปี มีพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าสูง 18.6% โดยมีความเข้าใจผิดคิดว่าบุหรี่ไฟฟ้าสามารถช่วยเลิกบุหรี่มวนได้ 61.23% และเชื่อว่าบุหรี่ไฟฟ้าอันตรายน้อยกว่าบุหรี่มวน 50.2% สถานการณ์ที่เกิดขึ้น สะท้อนให้เห็นถึงอันตรายของบุหรี่ไฟฟ้าที่กลายเป็นความเสี่ยงด้านสุขภาพของเด็กและเยาวชน และเป็นโจทย์ใหม่ที่สังคมต้องร่วมกันรับมือ

“ที่ผ่านมา สสส. สานพลังภาคีเครือข่าย ปั้นให้เกิดเยาวชนนักสื่อสารสุขภาวะรุ่นใหม่ภายใต้โครงการ Design Hero 126 คน ร่วมสื่อสารรณรงค์ผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้า และส่งเสริมการสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคม เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนผ่านทัศนคติเชิงบวกจากการ “ห้ามใช้” ไปสู่การที่เด็กและเยาวชน “ไม่อยากใช้” และมุ่งเน้นการส่งเสริมบทบาทครอบครัว โรงเรียน และชุมชน ให้ร่วมเป็นพลังปกป้องเด็กและเยาวชนจากบุหรี่ไฟฟ้า สำหรับเวทีถอดบทเรียนฯ ในครั้งนี้ สสส. จัดขึ้นเพื่อเปิดพื้นที่ให้เด็กและเยาวชน ร่วมออกแบบสื่อรณรงค์เตือนภัยบุหรี่ไฟฟ้า ด้วยแนวคิด “SAY NO TO E-CIGARETTES!” มุ่งสร้างความตระหนักรู้ถึงพิษภัยของบุหรี่ไฟฟ้าในสังคม และร่วมสร้างระบบนิเวศสื่อเพื่อสุขภาวะที่ปลอดภัยอย่างยั่งยืน” นางญาณี กล่าว

ดร.ดนัย หวังบุญชัย ผู้จัดการแผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ สสส. กล่าวว่า โครงการ Design Hero 2025 มีเยาวชนสนใจและส่งผลงานเข้าประกวดทั้งสิ้น 472 ทีมทั่วประเทศ และกรรมการได้คัดเลือกเหลือ 16 ทีม เพื่อเข้าโปรแกรมบ่มเพาะโดยวิทยากรมืออาชีพ เพื่อพัฒนาผลงานนวัตกรรมสื่อสร้างสรรค์ใน 4 หมวด ได้แก่ ศิลปะการแสดง คลิปวิดีโอ การออกแบบกราฟิก และงานศิลปะหรือของตกแต่ง สำหรับผลงานนวัตกรรมสื่อสร้างสรรค์ที่ได้รับถ้วยพระราชทานสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และผลงานทั้งหมดภายใต้โครงการ Design Hero 2025 แผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ ภาคีเครือข่าย และสสส. จะนำไปใช้รณรงค์ส่งเสริมการรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าในสถานศึกษาและชุมชนทั่วประเทศ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนงานด้านสื่อสร้างสรรค์ที่มุ่งส่งเสริมให้เยาวชนก้าวสู่บทบาทพลเมืองนักสื่อสารเพื่อการเปลี่ยนแปลงที่เข้มแข็ง ทั้งนี้ ผู้ที่สนใจรับชมผลงานที่ได้รับรางวัล สามารถติดตามได้ที่เว็บไซต์ www.artculture4health.com

ผศ.ดร.นพ.วิชช์ เกษมทรัพย์ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า หลักฐานทางวิทยาศาสตร์และงานวิจัย พบว่า นิโคตินในบุหรี่ไฟฟ้าอันตรายต่อทุกระบบของร่างกาย โดยเฉพาะต่อสมองที่กำลังพัฒนาของเด็กและเยาวชน ส่งผลเสียต่อการเรียนรู้ การคิดวิเคราะห์ ความจำ สมาธิ และการควบคุมอารมณ์ นอกจากนี้ นิโคตินในน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้ายังเป็นนิโคตินสังเคราะห์ที่แก้จุดอ่อนของนิโคตินธรรมชาติในบุหรี่มวน คือ ไม่ระคายเคืองคอ ดูดซึมได้ง่าย และเร็วกว่า สามารถปรับระดับนิโคตินเพิ่มสูงขึ้นเป็น 100 เท่าของบุหรี่มวน ทำให้เกิดปอดอักเสบรุนแรงเฉียบพลัน (EVALI) ซึ่งอาจจะทำให้ต้องใส่ท่อช่วยหายใจ เนื่องจากปอดจะถูกทำลายจากการอักเสบที่รุนแรงและอันตรายถึงชีวิต ที่สำคัญ ไอระเหยของบุหรี่ไฟฟ้ายังมีผลกระทบต่อบุคคลรอบข้างที่ไม่สูบ การสร้างสังคมรู้เท่าทันอันตรายและกลยุทธ์ของธุรกิจบุหรี่ไฟฟ้า จึงเป็นหน้าที่ที่หน่วยงานทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกันอย่างเข้มแข็ง

นายธาม ทำดี นักเรียน โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย จ.เชียงใหม่ ทีมชนะเลิศ ได้รับรางวัลพระราชทาน กล่าวว่า ทีม Phase X ผลิตสื่อรณรงค์การรู้เท่าทันภัยบุหรี่ไฟฟ้า ในหมวดผลงานศิลปะหรือของตกแต่ง ชื่อผลงาน “Decaying Lungs” ต้องการสื่อสารกับกลุ่มเพื่อนเด็ก เยาวชน และคนในสังคม ให้ตระหนักถึงผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้าต่อที่ส่งผลกระทบต่ออวัยวะภายในร่างกายอย่างชัดเจน โดยผลงานจะใช้การปั้นดินเยื่อกระดาษเป็นอวัยวะสำคัญในร่างกาย เช่น ปอด หัวใจ สมอง และเส้นเลือด ที่เชื่อมโยงกับบุหรี่ไฟฟ้า เพื่อสื่อถึงความเสียหายที่ค่อยๆ เกิดขึ้นกับร่างกายอย่างเงียบงัน