ในประเทศ

สสส.ย้ำการสร้างวินัยให้เด็ก คือการลงทุนที่คุ้มค่า

“ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก” เป็นสุภาษิตเก่าโบราณ ที่ยังสามารถสะท้อนภาพให้เห็นได้อย่างชัดเจน ว่า หากเราจะปลูกฝังคำสอน การอบรมให้รีบทำเสียตั้งแต่เขายังเด็กหรือตั้งแต่อายุยังน้อย เพราะหากรอให้โตแล้วคำสั่งสอนอาจจะไม่ได้ผลแล้ว รวมถึงการปลูกฝังวินัยด้านจราจรที่ถูกต้อง เป็นการที่ลงทุนที่คุ้มค่าและยั่งยืนที่สุด

ที่ผ่านมาในงานสัมมนาวิชาการระดับชาติ เรื่องความปลอดภัยทางถนน ครั้งที่ 17 UNLOCKING SAFE CITIES ปลดล็อกถนนปลอดภัย เพื่อเมืองที่ปลอดภัย ได้มีการจัดเวทีเสวนาห้องย่อยเรื่อง พลังสังคมและการลงทุนเพื่อเด็กเยาวชน ชูท้องถิ่นจับมือศูนย์เด็กเล็กสร้างวินัยจราจรให้กับเด็กและเยาวชนเพื่อสร้างจิตสำนึกที่ดีในการใช้รถใช้ถนนให้ปลอดภัย
สสส.ย้ำ ลงทุนในเด็กเยาวชนคุ้มค่าและยั่งยืน

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า อุบัติเหตุทางถนนสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจสูงถึง 3% ของ GDP (คิดเป็นมูลค่าราว 300,000 ล้านบาทต่อปี) ทั้งยังก่อให้เกิดความพิการและภาระค่าใช้จ่ายทางสาธารณสุข การปลูกฝังวินัยจราจรผ่านเด็กจึงเป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการลดอัตราการเสียชีวิต ความพิการ และงบประมาณของประเทศในระยะยาวอย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ผลลัพธ์และความสำเร็จของโครงการ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสวมหมวกนิรภัย 100% โครงการดังกล่าวเกิดจากการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) โดยเป็นการผนึกกำลังของ 5 หน่วยงานหลัก ได้แก่ กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น , คุรุสภา, กระทรวงศึกษาธิการ, สสส. และ สปสช. เพื่อลงพื้นที่ปฏิบัติงานในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กอย่างเป็นรูปธรรม

ผลการดำเนินงานที่ผ่านมาพบว่า ปัจจุบันมีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่เข้าร่วมและบรรลุผลสำเร็จแล้วถึง 1,734 แห่ง โดยส่วนใหญ่สามารถทำให้เด็กสวมหมวกนิรภัยได้ 100% โดยมีนายกองค์การบริหารส่วนตำบล (นายก อบต.) และนายกเทศมนตรี ถือเป็นกลไกสำคัญที่สุดในระดับท้องถิ่น เนื่องจากเป็นผู้ดูแลศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโดยตรง
โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทุนสุขภาพตำบล ซึ่งเป็นการร่วมลงทุนระหว่าง สปสช. ครึ่งหนึ่ง ร่วมกับ อบต. หรือเทศบาลอีกครึ่งหนึ่ง เพื่อนำงบประมาณที่ได้นำไปจัดซื้อหมวกนิรภัยให้แก่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และจัดตั้ง “ธนาคารหมวกนิรภัย” เพื่อให้เด็กยืมและหมุนเวียนส่งต่อให้รุ่นน้อง พร้อมทั้งใช้นิทานและกิจกรรมจักรยานขาไถในการฝึกทักษะจราจร เช่น การสวมหมวกนิรภัย การเรียนรู้ทิศทางเลี้ยว ข้อห้ามจอด ห้ามขับรถเร็ว และห้ามขับย้อนศร เพื่อฝังไว้ในจิตใต้สำนึกตั้งแต่วัยเยาว์

นพ.พงศ์เทพ กล่าวว่า ผลสะท้อนกลับสู่ผู้ปกครอง คือ เด็กที่สวมหมวกนิรภัย 100% จะกลายเป็นผู้กระตุ้นผู้ปกครอง โดยเด็กจะเอ่ยปากตั้งคำถามกับพ่อแม่ว่า “หนูสวมแล้ว พ่อทำไมไม่สวม” ส่งผลให้ผู้ปกครองต้องสวมหมวกนิรภัยตามไปด้วย
การขยายผล มีการจัดอบรมให้แก่ อปท. ไปแล้วกว่า 6,000 แห่ง และอยู่ระหว่างการติดตามเสนอและอนุมัติโครงการอย่างต่อเนื่องรวมถึงขยายไปศูนย์เด็กเล็กเอกชนและโรงเรียนอนุบาล

“การลงทุนกับเด็กและความปลอดภัยคือสิ่งที่คุ้มค่าที่สุด เพราะหากเด็กเรียนเก่งและเป็นคนดี แต่ต้องประสบอุบัติเหตุเสียชีวิต (“โครมเดียว”) ประเทศชาติจะสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพยากรมนุษย์อย่างมหาศาลความยั่งยืนที่แท้จริงไม่ใช่เพียงการบังคับใช้กฎหมายชั่วคราว แต่คือการ “ฝังไมโครชิปให้เด็ก” ตั้งแต่วัยเด็กเล็ก เพราะพฤติกรรมที่สร้างตั้งแต่วัยเด็ก (เช่น นิสัยการกิน หรือการออกกำลังกาย) จะกลายเป็นนิสัยติดตัวไปตลอดชีวิตจนเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่เป็นต้นแบบและส่งต่อสู่นวัตกรรมครอบครัวรุ่นถัดไป” นพ.พงศ์เทพ กล่าว

อุบัติเหตุทางถนนสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจสูงถึง 3% ของ GDP (คิดเป็นมูลค่าราว 300,000 ล้านบาทต่อปี) ทั้งยังก่อให้เกิดความพิการและภาระค่าใช้จ่ายทางสาธารณสุข การปลูกฝังวินัยจราจรผ่านเด็กจึงเป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการลดอัตราการเสียชีวิต ความพิการ และงบประมาณของประเทศในระยะยาวอย่างยั่งยืน

อปท.หนุน ผปค.-เด็ก สวมหมวกนิรภัย 100%

นายกู้เกียรติ นิ่มเนียน หัวหน้าผู้ตรวจราชการ กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น กล่าวว่า การพัฒนาคนเป็นภารกิจสำคัญสูงสุดของท้องถิ่น ภายใต้แนวคิด “สร้างคน สร้างชุมชน สร้างชาติ” เพื่อเตรียมความพร้อมและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนในการพัฒนาประเทศ โดยผู้บริหารท้องถิ่น มีบทบาทเปรียบเสมือน “รัฐบาลท้องถิ่น” ที่มีงบประมาณและภารกิจดูแลประชาชนในพื้นที่ตั้งแต่เกิดจนตาย โดยมีเด็กเล็กหลายแสนคนอยู่ในการดูแลของ อปท. ทั่วประเทศ

นายกู้เกียรติ กล่าวว่า อุบัติเหตุทางถนนสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจแก่ประเทศไทย มากกว่า 500,000 ล้านบาทต่อปีคิดเป็น มากกว่า 3% ของ GDP ซึ่งเป็นตัวเลขที่สูงกว่างบประมาณด้านการศึกษาทั้งปีของประเทศ การสร้างวินัยจราจรจึงเป็นเรื่องจำเป็นเร่งด่วนเพื่อลดความสูญเสียนี้

ที่ผ่านมาอปท.ได้ทำงานร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มาอย่างต่อเนื่อง

ในการทำงานของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเรื่องมาตรฐานความปลอดภัย โดยให้ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กประเมินและจัดการจุดเสี่ยงบนเส้นทางเดินทางจากบ้านมายังศูนย์ฯ, ส่งเสริมให้ผู้ปกครองและเด็กสวมหมวกนิรภัย 100%, และจัดกิจกรรมเรียนรู้วินัยจราจรแก่เด็ก และให้ อปท. นำเรื่องความปลอดภัยทางถนนบรรจุลงในแผนพัฒนาท้องถิ่นและข้อบัญญัติงบประมาณท้องถิ่นเพื่อรองรับการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องโดยได้รับการสนับสนุนให้ด้านงบประมาณจาก “กองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่น” ในการจัดหาหมวกนิรภัยและดำเนินกิจกรรมความปลอดภัย และนำข้อมูลสถิติอุบัติเหตุในพื้นที่มาวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยง (เช่น ยานพาหนะที่เกิดเหตุ รถจักรยานยนต์ หรือรถกระบะ) เพื่อทำแผนป้องกันได้ตรงเป้าหมายในพื้นที่ต่อไป

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลขุนทะเล การสร้างถนนปลอดภัย คือการสร้าง ‘คน’ ให้ปลอดภัยอย่างยั่งยืน

นายโสภณ พรหมแก้ว นายกเทศบาลตำบลขุนทะเล จังหวัดนครศรีธรรมราช อบต.รางวัล The Best Road Safety Thailand 2026 ระดับดีเลิศ กล่าวว่า ในช่วงปี 2562 ถึง 2566 พื้นที่มีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนรวม 88 ราย ในจำนวนผู้เสียชีวิตทั้งหมด มีเด็กและเยาวชนเสียชีวิตถึง 15 ราย ซึ่งสาเหตุหลักเกิดจากอุบัติเหตุทางรถจักรยานยนต์

ยุทธศาสตร์และแนวทางการขับเคลื่อนงานขอพื้นที่ ได้แก่

  • ปลูกฝังวินัยจราจรตั้งแต่เด็กเล็ก เน้นการเรียนรู้และสอนวินัยจราจรผ่านศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก (ศพด.) เพื่อให้เด็กตระหนักถึงความปลอดภัยและสร้างพฤติกรรมความปลอดภัยตั้งแต่เยาว์วัย
  • สำรวจและแก้ไขจุดเสี่ยงทางถนน นำข้อมูลจุดเสี่ยงในชุมชนมาใช้วิเคราะห์และปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานทางถนนในทุกรูปแบบ เปลี่ยนจุดเสี่ยงอันตรายให้เป็นจุดที่ปลอดภัยสำหรับผู้ใช้รถใช้ถนน
    -ความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายสร้างความร่วมมือกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และภาคีเครือข่าย ในการสนับสนุนหมวกนิรภัยสำหรับเด็กเล็กเพื่อนำมาใช้อย่างเป็นรูปธรรม

นายโสภณกล่าวว่า ผลลัพธ์เชิงสถิติหลังดำเนินโครงการ (ก่อน – หลัง) อัตราการสวมหมวกนิรภัยของเด็กเล็ก ก่อนดำเนินโครงการมีเด็กสวมหมวกนิรภัยเพียง 3 คน (คิดเป็น 10.7%) แต่หลังจากการขับเคลื่อนร่วมกันของผู้บริหารและครู อัตราการสวมหมวกนิรภัยของเด็กเล็กเพิ่มขึ้นเป็น 100%
อัตราการสวมหมวกนิรภัยของผู้ปกครอง ก่อนดำเนินโครงการอยู่ที่ 0% แต่หลังจากการรณรงค์และมีแรงกระตุ้นจากเด็ก สัดส่วนผู้ปกครองที่สวมหมวกนิรภัยเพิ่มขึ้นเป็น 35.7%
สถิติการบาดเจ็บและเสียชีวิต หลังจากการดำเนินมาตรการในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก สถิติการบาดเจ็บและเสียชีวิตของนักเรียนในศูนย์ฯ ลดลงเหลือ 0%

ทั้งนี้ ท้องถิ่นยังมีความต้องการได้รับการสนับสนุนระบบข้อมูล เช่น ข้อมูลการสวมหมวกนิรภัย ข้อมูลจุดเสี่ยง และข้อมูลรถรับส่งของศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างท้องถิ่น อำเภอ จังหวัด และระดับประเทศอย่างเป็นระบบ

สรุปบทเรียนการทำงานว่า “สิ่งที่ทำในวันนี้ไม่ได้เป็นเพียงการสร้างถนนให้ปลอดภัยเท่านั้น แต่คือการสร้าง ‘คน’ ให้ปลอดภัยอย่างยั่งยืน