อาชีวศึกษาเชียงรายคว้ารางวัล best of the best project  ผู้นำเพื่อสร้างเครือข่ายการสื่อสารด้านสุขภาวะทางเพศและสุขภาพจิต

ไม่ว่าโลกจะก้าวไกลไปแค่ไหนเรื่องเพศและสุขภาพทางจิตยังมีผลกระทบต่อเยาวชนมาโดยตลอด ทั้งนี้ยังพบว่าในกลุ่มเยาวชนติดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์พุ่งเกือบ 3 เท่า ในรอบ 4 ปี กลุ่มอายุ 15-19 ปี พยายามฆ่าตัวตายสูงสุด

จากปัญหาเรื่องเพศและสุขภาพทางจิตที่มีผลกระทบต่อเยาวชนโดยตรง สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) และคณะนิเทศศาสตร์  มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) จัดกิจกรรม”Vocational Youth Health Showcase 2026″ เวทีสรุปผลการดำเนินโครงการพัฒนาศักยภาพผู้นำเพื่อสร้างเครือข่ายการสื่อสารด้านสุขภาวะทางเพศและสุขภาพจิตในกลุ่มเยาวชนระดับอาชีวะ พร้อมมอบรางวัลชนะเลิศ best of the best project ให้แก่ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงราย จ.เชียงราย และนำความรู้ที่ได้ไปขยายให้กับโรงเรียนต่างๆในพื้นที่

เริ่มต้นที่ปัญหาเรื่องเพศและสุขภาพจิตของเยาวชน ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า สถานการณ์เรื่องเพศและสุขภาพจิตในกลุ่มวัยรุ่นยังมีความเปราะบาง ข้อมูลจากสำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย ปี 2567 พบอัตราการคลอดในกลุ่มเด็กหญิงอายุ 10-14 ปี มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ขณะที่สถิติโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในกลุ่มเยาวชนอายุ 15-24 ปี พุ่งสูงขึ้นเกือบ 3 เท่าในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา จาก 137.14 รายต่อประชากรแสนคนในปี 2564 เพิ่มเป็น 357.34 รายต่อประชากรแสนคน ในปี 2567  โดยเฉพาะโรคซิฟิลิสและหนองใน นอกจากนี้ วัยรุ่นอายุ 15-19 ปี มีความเสี่ยงต่อภาวะเครียด ซึมเศร้า จากปัญหาครอบครัว การเรียน การกลั่นแกล้งกัน (ทั้งในโรงเรียน นอกโรงเรียน และออนไลน์) และเป็นกลุ่มที่พยายามฆ่าตัวตายสูงที่สุด สสส. จึงสนับสนุนการพัฒนาเยาวชนอาชีวศึกษาให้มีความรู้ ความเข้าใจ และทักษะการสื่อสารด้านสุขภาวะทางเพศและสุขภาพจิต ผ่านกระบวนการเรียนรู้แบบลงมือปฏิบัติจริง โดยใช้”สื่อสร้างสรรค์” เป็นเครื่องมือพัฒนาศักยภาพผู้นำรุ่นใหม่ พร้อมสร้างเครือข่ายเยาวชนที่สามารถนำองค์ความรู้ไปสื่อสารเปลี่ยนจากผู้รับสาร (Receiver) มาเป็นผู้ส่งสาร (Sender) ที่ทรงพลัง ขยายผลสู่เพื่อน ครอบครัว สถานศึกษา และชุมชนของตนเอง ถือเป็นการส่งเสริมทักษะชีวิตควบคู่กับการสร้างคุณค่าต่อสังคม

การจัดกิจกรรมในครั้งนี้มุ่งนี้ไปที่การพัฒนาศักยภาพของเยาวชนในอาชีวะศึกษา โดยมีเป้าเหมายที่เยาวชนที่เป็นกลุ่มเสี่ยงในเชิงพฤติกรรม เป็นสิ่งที่ต้องจับตามองถึงแม้ว่าจะมีระบบบริการและให้ข้อมูลกับเยาวชนแต่อาจจะยังไม่เพียงพอ เป็นที่มาทำให้เราต้องมาแก้ไขปัญหาทั้งในเชิงระบบและการให้ความรู้ แต่จะดีไปกว่านั้นคือ การให้กลุ่มนักศึก เยาวชนเข้ามีส่วนร่วมตั้งแต่กระบวนการคิด การสื่อสาร บอกต่อไปยังกลุ่มเพื่อนด้วยกันจะเป็นเรื่องที่ต้อการเน้นเป็นพิเศษ ที่เป็นที่มาของการทำงานร่วมกับ 8 ภูมิภาค

ผศ.ศิวนารถ หงษ์ประยูร คณบดีคณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ในฐานะผู้ดำเนินโครงการฯ กล่าวว่า ตลอดระยะเวลาการดำเนินงาน 1 ปี ทีมงานได้เห็นพัฒนาการของเยาวชนอย่างชัดเจน ทั้งด้านความรู้ ความมั่นใจ การทำงานเป็นทีม สิ่งสำคัญที่สุดคือ เยาวชนได้ค้นพบศักยภาพของตนเอง กล้าแสดงความคิดเห็น กล้ารับฟังผู้อื่น และใช้การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์เป็นพลังในการสร้างประโยชน์ให้กับสังคม ผ่านการจัดกิจกรรมในวิทยาลัยของตนเอง การส่งต่อความรู้ให้กับเพื่อน และการสร้างเครือข่ายในชุมชน

วัตถุประสงค์ของโครงการ มีด้วยกัน 3 ข้อ  คือ1. การให้ความรู้เรื่องสุขภาวะทางเพศและสุขภาพจิต ให้2.ความรู้ด้านการผลิตสื่อสร้างสรรค์ และ 3.สร้างแกนนำอาชีวะที่จะนำความรู้ทั้งหมดไปสื่อสาร และต่อยอดให้กับชุมชนของตนเอง

“ตนเชื่อว่า สื่อสร้างสรรค์ จะเป็นกระบวนการการเรียนรู้ จนนำมาสู่การจัดกิจกรรมดักล่าว โดยไม่ทิ้งเนื้อหาที่ถูกต้อง ไม่ใช่แค่การผลิตสื่ออย่างเดียว  แต่สื่อที่ผลิตอออกมาต้องมีเนื้อหาที่ถูกต้องทั้งด้ายสุขภาวพทางเพศและทางจิต ทำให้เยาวชนที่เข้าร่วมไม่ได้เป็นแค่คนผลิตสื่อและจะเป็นคนคิด ค้นคว้า ลงมือสร้างสรรค์ และเป็นผู้สื่อสาร เรียนรุ้การทำงานร่วมกับผู้อื่น เรียนรู้รับฟังความเห็นที่แตกต่าง เรียนรู้ที่จะเข้าใจในฐานะผู้รับสาร และเรียนรู้ว่าการสื่อสารที่ดีสามารถสร้างพลังเชิงบวกให้กับทุกคนและสังคมได้” ผศ.ศิวนารถ กล่าว

สำหรับรางวัลชนะเลิศ “Best of The Best Project” คือทีมจากวิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงราย ที่ ได้นำเสนอแนวคิดการสร้าง “พื้นที่ปลอดภัยเคลื่อนที่” เพื่อสื่อสารและให้ความรู้ด้านสุขภาพจิตและสุขภาวะทางเพศแก่เยาวชนผ่านงานศิลปะ  โดยมีนักศึกษาในทีม ประกอบด้วย นางสาวกรัญฑรัตน์ การเพียร นางสาวภัสสร ถอนหลักคำ นางสาวณัฐชธิดา ปัญญาเลิศ นายชญาโน มีชัย และนายภานุพงศ์ น้อยหมอ นักศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) ชั้นปีที่ 3 มีนางสาวศุภรัตน์ หาญศึก ครูสาขาวิชาการออกแบบ เป็นครูผู้ดูแลโครงการ

ด้านนางสาวกรัญฑรัตน์ การเพียร  ตัวแทนทีมจากวิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงราย โครงการ Selfverse  กล่าวว่า โครงการของเราทำเรื่องสุขภาวะทางเพศและจิต เพราะเราเชื่อว่า เยาวชนบางคนไม่กล้าเข้าหาพื้นที่ปลอดภัย เราจะพาพื้นที่ปลอดภัยไปพบปะกับเยาวชนได้ ตามแนวคิดที่ว่าเขาไม่กล้ามาหาเราแล้วทำไมเราถึงไม่เดินไปหาเขาจึงเกิดเป็นโครงการของเราขึ้นมา

นางสาวศุภรัตน์ หาญศึก สาขาวิชาการออกแบบ และครูที่ปรึกษาโครงการฯกล่าวว่า การทำงานปัญหาที่พบคือความใหม่ของโครงการปกติจะจัดเป็นการภายใน แต่ในครั้งนี้ไปจัดพื้นที่ข้างนอก เราเชื่อว่าเชียงรายเป็นเมืองสร้างสรรค์การสื่อสารเป็นคำพูดอาจจะยากเราจึงใช้ศิลปะเข้ามาเป็นตัวสื่อสารให้เข้ากับเมือง ความยากอีกเรื่องหนึ่งคือทางเราไม่รู้จะเชื่อมโยงติดต่อสื่อสารกับภาคีเครือข่ายได้อย่างไร โชคดีที่ผู้บริหารในวิทยาลัยและพื้นที่ข้างนอกเขารับฟังเยาวชนและให้โอกาสเรา เช่น เซ็นทรัล เทศบาลเมือง และอีกหลายๆพื้นที่ และโรงเรียนที่เข้ามาร่วมมากกว่า 20 โรงเรียน

ส่วนการต่อยอดโครงการนั้น ทางวิทยาลัยจะนำไปจัดตามสถานที่ต่างๆในเชียงราย และยังมีอีกหลายโรงเรียนที่ทางวิทยาลัยส่งหนังสืออนุเคราะห์ขอจัดกิจกรรม  ซี่งเชื่อว่าจะมีโมเดลPOP UP SPACE พื้นที่ปลอดภัย เคลื่อนไหวไปเข้าหาเยาวชน ซึ่งจะยังคงทำต่อไปและอาจจะอยู่ในห้อง To be number one  ทุกโรงเรียนที่คอยให้คำแนะนำเด็กๆเพื่อให้เข้าใจเรื่องสุขภาวะทางจิตและเพศ